Alaala ng lumipas, sinta, ang tangi mong kasama.

Walang kapayapaan.
Nakatimo sa kamalaya't puso’y
mga hiwaga, tauhan,
kaganapang dulot ay
ligaya, lunggati, ligalig,
pagaspas ng bagwis
ng umalagwang pangarap.
Di mabura ang bakas
ng mga yapak sa daanan,
dinig pa ang mga tunog,
nanunot sa taynga ang himig,
nayayamot sa init at lamig
ng mapuyos na pagtutunggali…
o latay ng poot, katotohanang haplit
sa  likod, mukha, dibdib,.

Walang malimot.
Himaymay ng mga alaala’y
walang kawala sa bitag
ng bangungot, hayun!
nai-garapon sa dambana
ng maligalig na panahon:
mga piping palatandaan
kung saan nalugmok
kung saan bumangon
kung saan naglakbay
kung saan napasuot,
kung saan lumiko, umurong,
umiwas, umusad sa pakikihamok
na kagila-gilalas, ano kaya
ang napitas? Prutas?

Walang matakasan.
sa mga pasyang di pasya,
pangarap na di pangarap,
ligayang di ligaya,
labang di laban,
mukhang di mukhang
haharap sa mukhang
walang bibig, mata -
naghihintay sa kanto
ng daanang kalayaan,
handa sa pagsalubong
sa milagro, laon nang pithaya
ni ina, ama, kapatid,
kapitbahay, kabayan -
milagrong hubad sa katotohanan.
Wala ngang ligtas…walang
nakalililigtas sa nakaraan.

Walang makapigil
sa pagtawid ng umagang
hilahod patungong hapon.
Maging sa lamig ng gabi
bantulot ang kumot sa pagtaboy
sa mga multong hatid ng idlip
na mulat ang mata. “Sana ganito..
sana hindi mo…sana…sana…”
mga katagang kinamumuhian mo.
dasal sa bawat sandali’y burahin
sa talatitikan, ngunit ano pa
ang saysay?

Wala nang bagong umagang
hatid ay kiliti ng di mo alam,
kakaba-kabang alaalang dadag
sa dambanang imbakan,
wala nang masakit,
wala nang malungkot,
wala nang pagluha,
suntok, halakhak...
pawang alala na lamang
na minsan…

TURO NI TATAY

Sige, anak, palawakin ang bayan 

ng iyong kamalayan at sa iyong

pakikipagsapalara’y wag kalimutan

ang ibig sabihin ng Mag-anak – 

Ina, Ama, Anak - bantayog ng lipunan 

na kay hirap itaguyod sa gitna ng daluyong

ng kasalukuyan. Isa pa’y Kaibigan

pagkakaisa ng isa o dalawa o ng

maraming pinag-uugnay ng

pag-unawa, kayrami nang nalaglag sa

kaniyang matarik na tanggulan at panukat.

O, alam mo na ito: Katapatan.

Nakilatis mo na ang kinang nitong angkin,

may ihip ng mahiwagang hanging

mag-aangat sa kanilang paningin, (ito ba

ang ibig mong kamtin?), kislap na palatandaan

ng dangal na kayang dalhin hanggang libingan.

O Pagmamahal, walang pagtatangi, ni pasubali

walang lunggati, o walang hanggang ngiting

papawi sa kanilang kaluluwa bagamat bungi.

Kalinga, isa pa. Pagtatanging walang

sawa: tulad ng kay Ama, Ina, Kapatid, Kapitbahay,

Kasintahan o Bayan. Lalo ang Pangarap: pangkaraniwan

sa iyo ang gawaing ito, anak. Maglakbay maghapon, umani ng

aral sa nakaraan, liparin ang alapaap

ng kinabukasan, mapuyos ikampay ang bagwis

umuusok sa tuling paghabol sa umaalagwang

pangako ng bukas. At Pangako, hindi mapapako,

ng talino, lakas, galing na pinapanday ng

pag-aaral sa pag-gaod at pagsalungat sa mapusok

na agos ng buhay.

At kung sakaling may hiwagang ika'y mahagkan,

sa lasa ko anak, supling nito’y katotohanang

pamana mo sa kinabukasan.

PAUDLOT-UDLOT NA KATAHIMIKAN

…maawa na po kayo…‘indi ko po alam!
ser…’ala po ako’ng alam sa tinatanong n’yo…

…wag po! ‘indi po ko enpi-ey!
‘di ko po ‘lam kung s’an si kuya!

… ‘di a-ko maka-inga….
tama na po…maawa kayo…

… ‘di ko po ‘lam kung enpi-ey si Kuya
magsasaka po ako…pati si tatay po ….
si nanay…naggugulay…pawalan na po ninyo ako.
pawalan ninyo si Nanay, nagluluto lang siya sa bahay…
si kuya basta na lang nawala isang araw nang
salakayin nyo’ng kubo namin…tanda nyo yun?

…matagal na syang wala sa amin
walong taon na po iyon…

…wag po! wag po! wag po!
wag nyong pong bunutin ang kuko ko!
…maawa po kayo…. inang tulungan mo ‘ko!
….tatang! kuya, pakita ka na!

…opo! opo! opo! opo! opo!
…inaamin ko na po…enpi-ey si kuya…pati ako
enpi-ey po ako po. opo! opo! opo!
pati tatay ko…nanay ko…
ate ko…tiya ko… si bunso…opo
Tatlong taon lang siya pero enpiey na rin…

…opo! baril ko ‘yan…bigay ni kumander…ah…ah…
Joc…jocjoc…opo…inaamin ko ako nga po ang rumatrat
sa komboy nyo nung isang taon….
kasama ko si kuya? opo! opo! Kasama sya…
siya po’ng kumalabit sa gatilyo…opo, pero…pero, ako po
ang may hawak sa garand…a…armalayt?
ah, opo…armalayt ang tawag dyan sa hawak nyo, ser...

…tama no po ser, inamin ko na ser…
ser, ako nga’ng pumatay…pinugot ko’ng
ulo nya…tinusta ko’ng tenga, kinain ko…
pinako ko sya sa puno ng nyug…
…binuhusan ko ng gasoline, sinindihan ko
…para wag tularan ng kabataang tulad ko, ser
opo, ser, tama kayo…nagsisigaw nga sya
tinatawag lahat ng ninuno nya…nakakatuwa, ser?
ah…ah…opo ser, sumakit nga ang tiyan ko
sa katatawa…

Opo…Inaaamin ko lahat, ser…
wag nyo na akong pahirapan…ser…
ser…ina-a-amin ko …pi-natay ko rin si
Boni-facio, Ri-zal, Nin-oy…

ser? ser? wag wag wag wa-wa-wa-wag ser!

TAKOT

Natatakot siya sa kahirapan.

Takot siya sa halimaw sa labas

ng apartment nyang maaliwalas.

Pag-yapak pa lang sa lansangan

ilag na sa mukha nitong hantad -

mabalasik na mata’y

sumusubaybay sa bawat kibot

galaw na masalimuot 

sa eskinita ng buhay niyang ayos:

pulubing amoy-asupre

karga ang basahang sanggol

walang ulirat sa tulog- benadryl

naka-Nike’ng sungkit-dukot;

astig na kikil-boys; isnats ng bag, alahas,

Robin Padilla ang tikas, may silat

na pitaka, sanggol malas naipulas...

Ay! Bata na-isnats…”wag naman sana

ang aking anak!”

Natatakot sya sa kahirapan.

Banta ito sa magarang buhay -

ang malalagkit na daliri

nitong pupulupot sa binti

ng kyut na panganay, hatak

palubog sa lalim ng burak….Ay!

“…wag na wag wag na wag

mahawakan ang aking anak!”

Pagsusumamo’y wag wag wag

sanang humulagpos sa yakap

at madapurak ng malansang kamay,

makaladkad sa alikabok,

ibusabos sa panlilimos. Ay!

O, anihin ang puso, bato, atay,

ala-piyesa ng kotseng katay,

panustos sa mauutas na buhay

ng kung sinong di hikahos…sa Hongkong,

Paris, o New York o Dubai?

Takot sya sa kahirapan

ngunit puso’y may tibok ng habag.

Paano o kanino di nya tiyak -

tunay na di alam ang kalam

ng sa maghapo'y hirap

sa pag-apuhap ng gatas, bigas -

ng mag-anak sa bahay na

kariton sa kanto ng v. luna,

sa sanggol at inang may tawnhaws

sa island sa EDSA

sa mga batang naglisaw

sa malapad na agaham road

sa pulutong singhot-rugby

sa ilalim ng tulay sa west qc

sa kanilang tulo- uhog pwet-bantot

sa underpass quiapo manila

sa sanggol na kumakahol

sa ubong-tosperina sa cambridge, cubao?

mahirap o isang pagpapanggap

ni kulas kulasa tomas tomasa

walang kwarta, tamad magbanat

ng burat nila, hahaha “lahat sila’y

dapat lang masamantala”?

Takot siya sa kahirapan

ngunit ina ring may pag-unawa

sa isang inang nagmamakaawa. 

Ngunit paano matukoy ang totoo 

sa batang tulog- kalong nito?

”Ano muna ang kahirapan

bago amot na barya’y

pakawalan” Galing ito kung saan? 

Kulang sa materyal na bagay?

o usaping ispritwal? O lalang ng libo

libong henerasyon sa buong mundo

mula sa libag sa alak-alakan ng paslit sa imburnal,

animo mapa ng kahirapan – may krokis

ng direksyon tungo sa mabahong pinagmulan?

Takot siya sa kahirapan

Paano nga pipigilan ang pagsakmal ng halimaw

kung takot ka sa di mo alam?